BOEKEN DOOR LEDEN KvV

NIEUW INFOBOEKJE KvV

Eind 2008 is er een nieuw, geactualiseerd infoboekje van onze KvV uitgekomen. Het zal bij bijeenkomsten van de vereniging gratis verkrijgbaar zijn. Wie als lid toezending op prijs stelt, kan contact opnemen met het secretariaat via info@verzetskinderen.nl.
In principe is dit boekje uitsluitend bedoeld voor leden en donateurs en enkele relaties.

"Eénmaal kindje, zul jij trots zijn"

In dit boek vertellen 33 kinderen van verzetsdeelnemers hun levensverhaal. Voor hen is de oorlog pas voorbij als er in hen een proces van verwerking heeft plaatsgevonden, waarbij ze hun ouders leren zien zoals ze werkelijk waren. Het zijn 33 verhalen van hoop en vertwijfeling geworden, waarbij de hoop in de meeste gevallen het sterkst bleek te zijn.

Er zijn nog enkele exemplaren verkrijgbaar. Inlichtingen bij het secretariaat van de Vereniging Kinderen van Verzetsdeelnemers: info@verzetskinderen.nl

Plekken van verzet en pijn I – Herinneringen aan de oorlog

Van het KvV-lid Diete Oudesluijs

Diedericke Maurina (Diete) Oudesluijs is historica, germaniste en neerlandica. Ze woont in Amersfoort en Berlijn. Als voorzitter van de Stichting Holländerei (www.hollaenderei.com) heeft ze aan een aantal boeken en films over de oorlog meegewerkt.

Veel mensen weten niet, wat er in de oorlog allemaal gebeurd is, en waar. Plekken van verzet en pijn wil die plekken en de bijbehorende geschiedenis - en de omgang met de herinneringen en het herdenken na de oorlog tot op de dag van vandaag - nog eens uitvoerig in kaart brengen. Het gaat daarbij voornamelijk om plekken in heel Nederland waar mensen gevangen hebben gezeten of zijn gedood, en plekken waar daaraan herinnerd wordt. De kampen en gevangenissen staan daarbij in het middelpunt. Daaraan vooraf gaat een korte inleiding over de oorlogsjaren en de infrastructuur die de bezetter voor het grootste gedeelte overnam en aanpaste.. Er zal een deel II verschijnen, waarin dezelfde zaken behandeld zullen worden, maar dan over Duitsland.

ISBN-Nummer: 978-90-816731-1-2, hardback formaat A4, ruim geïllustreerd, 278 pag.
©: NEDEROSSI, Amersfoort / Berlijn, 2011, www.nederossi.com, prijs € 24,00 en  € 29,00 incl. verzendkosten, voor leden KvV € 4,00 korting, vermelden bij bestelling!

DOOR DE VRIJHEID GEROEPEN

“Door de vrijheid geroepen” is geschreven door ons lid Ben Verduijn. Het boek geeft negen indringende portretten van Edese verzetsstrijders, die tijdens de Tweede Wereldoorlog hun leven hebben gegeven voor de vrede.
Ben Verduijn vertelt hun levensverhaal op basis van interviews met nabestaanden. Deze mensen krijgen zo een gezicht. En met hen allen die hun leven voor de vrede gegeven hebben en van wie vaak alleen maar een naam, geboorte en sterfdatum genoteerd staan. 

Ben Verduijn is bekend als schrijver en dichter en was redacteur van een genealogische familieperiodiek. Persoonlijk nauw betrokken bij de mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog hun leven ten dienste van de vrijheid hebben gegeven, nam hij de taak op zich enkele van hun levens te onderzoeken en beschrijven.  Zijn eigen vader werd in maart 1945 in Loosdrecht gefusilleerd, als vergelding.  Ben Verduijn is lid van onze vereniging.

“Door de vrijheid geroepen”, auteur Ben Verduijn, maart 2011, ISBN: 9789087881368, 320 pag., geïllustreerd, uitgeverij BDU boeken, prijs € 19,95.

“Weg van mijn moeder”

van Ellen ten Bruggencate.

Op de crematie van Lies Verbeek ontmoet haar jongste dochter Puck een oude verzetskompaan van haar moeder. De vrouw onthult een aantal opzienbarende zaken over Lies, die tijdens de bezetting koerierster was voor Vrij Nederland en Trouw. Puck is ontdaan. Was dit haar kille zwijgende moeder, de hardwerkende kinderarts bij wie ze haar levenlang te vergeefs om aandacht smeekte? Wat wist ze eigenlijk van deze vrouw? Puck gaat op zoek naar antwoorden. Op zoek naar de vrouw die haar moeder was, op zoek naar de geheimen van haar eigen jeugd.

ISBN – 10: 9059118480, 179 pag., prijs € 18,95.
Het boek is te bestellen via de reguliere boekhandel of rechtstreeks via de uitgeverij, waarbij de verzending gratis is. Zie: www.uitgeverijaspekt.nl

Uitgegeven bij uitgeverij Aspekt.
(toegevoegd 28 aug 2009)

"Kind van de oorlog"

Van een soldatenbarak in Ambarawa (Java) tot een villa aan de Franse kust, ondanks en dankzij de oorlog, een wiskundeknobbel, een ‘Wammes Waggel’ syndroom, Centrum ’45, de PUR en al 50 jaar een vrouw bij wie de juiste woorden uit haar mond rollen, zoals hij zegt: Antoon Hout schreef zijn memoires met haast ontstellende eerlijkheid.
Op zijn 35e studeerde hij na vele omzwervingen af, maar elke baan in zijn carrière liep uiteindelijk stuk op zijn sociaal onvermogen, waar ook de therapie die hij uiteindelijk kreeg hem niet vanaf hielp. Hij werd na lange strijd erkend als oorlogsslachtoffer en kon zich toen wijden aan zijn onderzoekingen als natuurfilosoof.
Zijn werkend leven bracht hem terug in Indonesië en weer naar Nederland, tot hij uiteindelijk rust vond in Frankrijk.

 Een indringend historisch document is dit boek, met achterin een reeks kopieën van documenten, brieven en foto’s met uitleg. Zeer duidelijk komt hieruit naar voren hoe de schrijver zijn oorlogstrauma ervaart en de moeizame weg tot erkenning door de PUR.
Antoon Hout was tot zijn overlijden lid van onze vereniging.

Uit de recensie van Elsbeth Etty voor NRC/Handelsblad:

'Iets soortgelijks beschrijft biochemicus Antoon Hout (1930) in Kind van de oorlog, een wrange autobiografie van een in Indië geboren zoon van een KNIL-militair, die in 1942 als verzetsman in Haarlem werd opgepakt en in Dachau het leven liet.’
'Bij Hout werkte de verdringing als overlevingsstrategie niet. Hij werd ruim 35 jaar na de oorlog door de Stichting ’40-’45 voor honderd procent invalide verklaard. Die invaliditeit bestond uit een vorm van gevoelloosheid waardoor hij nooit ‘normaal’ kon functioneren. Hij hield er na jaren van diepe ellende een goed pensioen aan over. Blij is hij daar niet mee. Liever had hij een ‘gewoon leven’ gehad.'

Het boek is via internet te koop bij de uitgever, maar via de KvV zijn enkele honderden exemplaren voor een zeer gereduceerde prijs te verkrijgen. De opbrengst zal geheel naar onze vereniging gaan, zo besloten de nabestaanden van Antoon Hout, die helaas in april 2010 overleed. Prijs via de KvV is € 7,50 voor leden en € 10,00 voor niet-leden. U kunt bestellen via info@verzetskinderen.nl

"Gedichten"

van het KvV-lid Ria Boxtart, een van de oprichters van de vereniging. Ria Boxtart schreef deze gedichten als verwerking, ondermeer van de executie van haar vader door de Duitsers. Zij gaf ze uit in eigen beheer (2002).
Pocket, 44 pag., prijs € 5,00. Nog enkele exemplaren verkrijgbaar via de auteur of het bestuur.

"Morgendauw"

van het KvV-lid Ab Goubitz. Hierin vertelt Ab vlotweg over zijn jeugd, zijn familie, het overlijden van zijn vader in april 1945 bij concentratiekamp Pölitz, hoe het verderging met het gezin en hoe hij als volwassene uiteindelijk naar Nieuw Zeeland verhuisde. Over zijn ervaringen daar en zijn kijk op dat land. En verder bespreekt hij zijn jarenlange strijd om erkenning door de Pensioen- en Uitkeringsraad in Nederland en over alle fouten die door deze instantie gemaakt zijn. Een prettig leesbaar boek.
ISBN 978 90 806146 3 5, uitgeverij Van Warven, 2004, 106 pag.
Het boek is uitsluitend te bestellen bij het secretariaat van de KvV via  info@verzetskinderen.nl

Het boek kost Euro 7,50 voor leden en Euro 10,00 voor niet-leden. Dit bedrag komt geheel ten goede aan de KvV.

"Oorlogsverslag van een zestienjarig joods meisje"

van het KvV-lid Fia Polak (1929).

Fia was 14 jaar toen zij in Auschwitz-Birkenau terechtkwam. Na haar terugkomst in Nederland maakte zij een verslag over haar ervaringen en observaties. Aan het kampverslag gaat het verhaal van haar jeugd vooraf, die deels vóór de oorlog speelde. Aan de 2e druk is een epiloog toegevoegd waarin Fia o.a. beschrijft hoe haar kamptijd haar verdere leven heeft beïnvloed.
Citaat: “Ik voelde mij jaren ouder. Was ik dat die een week geleden kind was in Nederland?”
Uitgeverij Kolenoe (1996), ISBN nummer 90 802526 11, paperback, foto’s, 128 pag.

Helaas uitverkocht, probeert u het via internetwinkels en sites als Marktplaats.

"Verborgen dagboek 1941-1945"

Samenstelling en redactie het KvV-lid Machleen Batelaan. Dit boek draait om het letterlijk weergegeven dagboek van haar moeder Rie Batelaan-van den Berg.  De familie Batelaan in Leidschendam, zelf reeds met een gezin van 7 kinderen, nam in 1942 een jong joods echtpaar en 2 volwassen familieleden van hen in huis, alwaar tijdens de oorlog 2 kinderen werden geboren. Zij bleven er veilig tot aan de bevrijding. Tot op de dag van vandaag hebben zij contact en beschouwen de families elkaar als familie.
Rabbijn Avraham Soetendorp schreef een nawoord.
ISBN 978 90 77032 73 2, Uitg. De Nieuwe Haagsche (2007), gebonden, prachtig geïllustreerd en authentieke foto’s o.a. van de onderduik(ers), 162 pag. tekst, waarna een gedeelte met de foto’s prijs € 17,50.Te bestellen via de boekhandel of uitgeverij De Nieuwe Haagsche, via www.denieuwehaagsche.nl

“Wij dragen de tranen”

dichtbundel van het KvV-lid Minka Kaszó. Zij schreef de meeste van de 100 gedichten tijdens of rond haar verblijf in Centrum ’45 van 1995  tot 1996. Het titelgedicht is een soort ‘boegbeeld’ van de KvV geworden, het gedicht Lampersari-kind iets vergelijkbaars voor  Indische lotgenoten. Voorgedragen door Willem Nijholt bij herdenking 15 augustus.
ISBN 90 76148 05 8, uitgeverij The Flame Publishing (1998), paperback, prijs € 12,50.

De laatste exemplaren zijn uitverkocht. Probeert u het via Marktplaats of  internetwinkels.

BOEKEN OVER DE OORLOG VOOR KINDEREN

Exposities over de oorlog, geschikt voor kinderen / over kinderen in de oorlog: zie Tentoonstellingen.

“OPGEJAAGD”

Opgejaagd is de titel van een boek van Lydia Rood. Het in april 2010 verschenen boek is het eerste kinderboek waarin de vervolging van Sinti en Roma in Nederland in herinnering wordt gebracht. Hoofdpersoon is het Sinti meisje Maira, dat met haar familie in Westerbork belandt. Het boek maakt deel uit van de reeks Vergeten Oorlog.
Uitgeverij Leopold, ISBN 978–90–258–5511-6, prijs € 14,95. Het boek is tevens te bestellen bij Herinneringscentrum Kamp Westerbork, e-mail info@kampwesterbork.nl

"Oorlogswinter"

van Jan Terlouw. Uitg. Lemniscaat, ISBN 9789047700845. Onderwerp: de hongerwinter, familieverhaal.

"Wie niet weg is wordt gezien"

van Ida Vos. Uitg. Leopold, ISBN 90 258 49539. Onderwerp: joodse onderduik, autobiografisch.

OORLOG ZONDER VADER

Martine Letterie schreef kinderboeken over allerlei periodes in de geschiedenis. In ‘Oorlog zonder vader’ schreef zij voor het eerst over haar eigen geschiedenis. Zij wil laten zien hoezeer de geschiedenis ons leven nu nog bepaalt.
Het boek is gebaseerd op het leven van Frank, de vader van Martine. Toen hij 9 jaar was, werd zijn vader opgehaald door de Nederlandse politie, in opdracht van de Duitse Sicherheitsdienst. Hij was een van de 400 communisten, die op 25 en 26 juni 1941 werden opgepakt tijdens de Aktion CPN. In het boek vertelt Letterie wat er daarna gebeurde met het gezin. Hoe Frank zich als oudste van de kinderen verantwoordelijk voelde voor zijn moeder, broer en zusje, omdat zijn vader hem dat tijdens een fietstocht voor de oorlog had gevraagd. Hij ging zelfs op hongertocht, maar hij was zelf nog maar een kind …
Uitgeverij Leopold B.V., verschenen maart 2008. ISBN – 13: 9789025852092, vanaf ca. 11 jaar, € 14,95. Zie ook: www.leopold.nl.

OORLOGSGERELATEERDE BOEKEN en DVD's VOOR VOLWASSENEN

‘OPSTAND IN SOBIBOR’ nu als DVD

Gemaakt door Lily van den Bergh, naar aanleiding van de opstand op 14 oktober 1943 in Sobibor is in 1989 een documentaire film uitgekomen met als titel ‘Opstand in Sobibor’. Deze film gaat over de meest geslaagde opstand in een nazi vernietigingskamp: Sobibor in Polen.
Voor deze lange documentaire reisde Lily van den Bergh naar zeven landen, verdeeld over vijf continenten, waar overlevenden van de opstand gefilmd werden. In 1989 won de film de 2de prijs van de Joris Ivens Award en hij werd in 1991 geselecteerd als Nederlandse documentaire inzending naar de 63ste jaarlijkse Academy Awards, de Oscar-uitreiking.

De grote belangstelling voor deze film met name in de VS en Canada - mede door het Demjanuk proces in Duitsland - deed de makers besluiten een internationale DVD [Nederlands, Engels, Duits en Frans ondertiteld] uit te brengen. De film is dit jaar geheel hergemonteerd en ingekort. De documentaire is permanent te zien op internet: www.geschiedenis24.nl/tv.html
Maar hij is ook verkrijgbaar voor particulieren.
Hoe te bestellen? Graag uw bestelling mailen naar info@openstudioproducties.nl met de volgende informatie:- titel van de DVD- gewenst aantal - uw naam en adres, verzend adres & postcode, telefoon overdag en email adres. U ontvangt dan een factuur en u wordt daarin verzocht het bedrag over te maken op: no. 78.68.12.621 Triodos Bank t.n.v.: Open Studio Producties, Amsterdam o.v.v.: uw naam, adres, filmtitel & het gewenste aantal DVD’s.
Zodra uw overmaking is ontvangen, wordt uw bestelling per omgaand verstuurd.

DE SPINVLIEG

Hugo Wapperom, klinisch psycholoog en zoon van een Haagse verzetsman zoekt en vindt een antwoord op de vraag: wat zou er met je kunnen gebeuren als je als vrij man de dodencel hebt verlaten?
De auteur zoekt naar de voor de lezer zo volledig mogelijke werkelijkheid. Hij vertelt het ‘kleine verhaal’ , dat van zijn ouders, binnen het grote verhaal, dat van het land in crisistijd. Beschreven wordt de periode van de jaren dertig tot vijftig, tegen de achtergrond van intriges, waarin bekende historische figuren hun geheime agenda najagen. In zijn roman doemt een fascinerende wereld op waar niets meer is wat het lijkt, waar de scheidslijn tussen goed en fout vervaagt.
‘De spinvlieg’ verscheen in april 2011, ISBN 9789059116764, 480 pag., uitgeverij Aspekt, prijs € 19,95.Te koop bij diverse (internet)boekwinkels.

DE RAMP IN DE LÜBECKER BOCHT

Nederlanders bij het einde van Neuengamme.

Vijf dagen voor de Duitse capitulatie in mei 1945 torpedeerden Britse piloten in de Lübeckerbocht het passagiersschip Cap Arcona en het vrachtschip Thielbek. De piloten leefden in de veronderstelling dat ze Duitse troepentransportschepen aanvielen. Aan boord van beide vaartuigen bevonden zich echter gevangenen uit het concentratiekamp Neuengamme. De gevangenen zaten op deze schepen op bevel van Himmler, met de bedoeling ze te transporteren naar Noorwegen, dat nog bezet gebied was. 7000 tot 8000 mensen kwamen om het leven, in laaiend vuur of ijskoud water. Onder hen ruim 300 Nederlanders. Een prangende vraag was, waarom hoge Britse officieren, die wisten wie er aan boord waren, het bombardement niet afbliezen. De Ramp in de Lübeckerbocht gaat in op de toedracht en reconstrueert aan de hand van getuigenverklaringen, rapporten en andere bronnen wat er precies gebeurde op die namiddag van 3 mei 1945.
 ‘De ramp in de Lübecker Bocht’, auteur S.P. Geertsema, april 2011, ISBN 948 94 6105 272 8, 432 pag., uitgeverij Boom, prijs € 29,90.

RONDOM DE STILTE – Herdenkingscultuur in Nederland.

Er verstrijkt in Nederland vrijwel geen dag zonder een aan de Tweede Wereldoorlog gewijde herdenkingsbijeenkomst en geen week zonder onthulling van een dito gedenkteken. Ne een periode van verminderde belangstelling heeft de openbare herinnering sinds de jaren tachtig een onmiskenbare comeback gemaakt. Vanuit een veelzijdig perspectief analyseert Rob van Ginkel de wording, continuïteit en verandering van de rituelen, symbolen en gewoonten waarmee oorlog, bezetting en bevrijding in herinnering worden geroepen.
Rob van Ginkel is cultureel antropoloog en als universitair hoofddocent verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Voor zijn onderzoek naar de Nederlandse herdenkingscultuur was hij als onderzoeker gedetacheerd bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie.

“Rondom de stilte”, auteur Rob van Ginkel, februari 2011, ISBN 9789035134409, 844 pag. + 2 fotokaternen, uitgeverij Bert Bakker, prijs € 29,95.

JOUW HART STA IK NOOIT MEER AF.

De oorlogsliefde van Jans en Martha, 1937 – 1945.

Dit boek vertelt het waargebeurde en aangrijpende verhaal van Jans Zwinderman en Martha Hoven, twee jonge mensen uit het Drentse Gieten, die een mooie liefdesrelatie ontwikkelen in een moeilijke tijd: de jaren voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Twee geliefden die niets anders willen dan samen een toekomst opbouwen. De mobilisatie en de oorlog doorkruisen en belemmeren hun idealen echter in toenemende mate.
Halverwege de oorlog trouwen zij. Jans gaat gesteund door Martha in het verzet. Als de bevrijding al in zicht lijkt, in januari 1945, wordt Jans gearresteerd. Na twee zware maanden in het huis van bewaring in Assen gaat hij op transport naar concentratiekamp Neuengamme en vandaar naar andere kampen. In 2 mei wordt hij, ziek en uitgeput, door de Amerikanen bevrijd uit het gruwelijke kamp Wöbbelin. Twee weken later overlijdt hij in het Duitse Lübtheen in een noodhospitaal. Het zal anderhalf jaar duren voor Martha bericht krijgt van zijn overlijden. Hun in juli 1945 geboren dochtertje Alie zal haar vader nooit kennen.
Het verhaal is gebaseerd op de honderden brieven die Jans en Martha elkaar geschreven hebben en op tientallen authentieke documenten en ooggetuigenverslagen.
Dochter Alie is nu lid van de KvV.

“Jouw hart sta ik nooit meer af”, auteur Wil Legemaat, ? 2011,
ISBN 978 90 330 0952 5, 400 pag., zeer rijk geïllustreerd met authentiek materiaal, uitgeverij Noordboek, prijs € 22,50.

VAN KWAAD TOT ONVOORSTELBAAR ERGER

Verhalen achter de namen op de gedenksteen van Haren.
Dit boek gaat over de Harener slachtoffers van het naziregime in WO II. Het boek wil het lot benoemen en het bestaan bevestigen van de zesenzestig mensen die hun leven verloren in deze oorlog, een oorlog waarin het van kwaad tot onvoorstelbaar erger ging. Zodat ook de generaties na ons weten wie zij waren en waarom hun namen op de gedenksteen staan. De verhalen zijn omlijst door een algemeen historisch kader.
“Van kwaad tot onvoorstelbaar erger”, auteurs Wil Legemaat & Margriet Staal, april 2010, ISBN 9789071809842, 164 pag., rijk geïllustreerd, gebonden. Uitgave: Harener Historische Reeks deel 15, uitgeverij Boomker Haren, uitgeverij Knoop Haren, prijs € 22,50.

DIENSTAUSWEIS 1393

Ondertitel: Demjanjuk en het laatste grote naziproces.
Tweede ondertitel: Bericht van een verslaggever.
In München stond Ivan (John) Demjanjuk, volgens een vergeeld persoonsbewijs kampbewaker in het vernietigingskamp Sobibor, terecht voor medeplichtigheid aan de moord op 28.000 hoofdzakelijk Nederlandse Joden – aangevoerd vanuit Westerbork.
Achttien maanden duurde het proces, verdeeld over tweeënnegentig zittingsdagen. Wim Boevink woonde ze allemaal bij, dag na dag, en deed ervan minutieus verslag voor zijn krant, het dagblad Trouw. Er waren lezers die onderweg klaagden dat het zo wel genoeg was, dat de aandacht voor het proces buitenmaats was. Anderen moedigden hem aan verder te gaan, ze waren aangegrepen door wat ze lazen.
Wim Boevink ging door. Schreef Klein Verslag na Klein Verslag – zo heette zijn rubriek in Trouw. De journalistieke onderneming groeide uit tot een unieke weergave van een rechtsgang. Een bij vlagen wurgende reis door het duister, met de laatste nog levende daders en getuigen.

Jules Schelvis, Holocaustoverlevende, medeaanklager en auteur van het standaardwerk over Sobibor:
‘Wim Boevink publiceerde zijn berichten onder de titel Klein Verslag. Ik zou ze willen kwalificeren als Klein Monument.’

“Dienstausweis 1393”, auteur Wim Boevink, bundeling berichten in Dagblad Trouw, juli 2011, ISBN 9789074274579, 272 pag., paperback, uitgeverij Verbum, prijs € 17,95.

IN DE VOETSPOREN VAN ANNE FRANK

Een herinneringstocht langs Frankfurt am Main, Aken, Amsterdam, Kamp Westerbork, Auschwitz-Birkenau en Bergen-Belsen.

Ronald Jansen (Hoogeveen) bezocht haar woonadressen in Frankfurt am Main, Aken en Amsterdam, haar onderduikadres Het Achterhuis in Amsterdam en de concentratiekampen Westerbork,
Auschwitz-Birkenau en Bergen-Belsen waar Anne Frank gevangen heeft gezeten.
Zijn boek beschrijft welke sporen in het (stedelijke) landschap in onze tijd nog herinneren aan de fysieke leefwereld van Anne Frank en is geïllustreerd met foto's. 
‘In de voetsporen van Anne Frank’ (ISBN: 9789081423847, formaat groot (170mm x 240mm),  116 pagina’s, ruim 50 actuele z/w foto’s ) wordt uitgegeven via mijnbestseller.nl. Het boek is onder andere te koop bij www.mijnbestseller.nl. Prijs paperback: € 16,95, prijs e-boek: € 12,36. E-mail: info@mijnbestseller.nl

DOSSIER NN

Er is een nieuwe, verbeterde uitgave van het boek Dossier NN van Don Bamberg gepresenteerd. Deze uit Den Haag afkomstige, nu 91-jarige man heeft maar liefst 11 concentratiekampen overleefd.

Don Bamberg is al in 1941 gearresteerd wegens spionage voor het verzet en alvorens hij zijn reis langs 11 kampen begon, heeft hij gevangen gezeten in het Oranjehotel te Scheveningen, en op de Weteringschans te Amsterdam waar hij moest verschijnen voor een militair tribunaal waar hij de doodstraf tegen zich hoorde eisen. Na een verblijf van 13 maanden dodencel, is hij overgebracht naar Kamp Amersfoort waar zijn verdere reis begon als Nacht und Nebelgevangene, wat zou betekenen een executie in etappen. Don Bamberg heeft de verschrikkingen overleefd van kampen als Buchenwald, Natzweiler, Dachau enz.
Vorig jaar kwam aan het licht dat de eerste uitgave van Dossier NN sterk was ingekort door de toenmalige uitgever, reden voor Gert van Dompseler en Pieter Dekker van Stichting Oktober 44 om het boek opnieuw uit te geven, maar nu in zijn totaliteit, aangevuld met feiten die pas bekend werden na de eerste uitgave, en een kort verhaal van Don Bamberg n.a.v. zijn terugkeer naar Engerhafe een Aussenlager van Neuengamme in 1991. Tevens zijn er korte beschrijvingen opgenomen van de desbetreffende kampen waar Don Bamberg heeft verbleven.
 
Don Bamberg is een bijzondere persoonlijkheid die behalve zijn verhaal ook een waarschuwing meegeeft voor alle generaties.
“Het overleven van de concentratiekampen heeft ons hoe dan ook allen een schuldgevoel meegegeven, maar ook legt zij ons verplichtingen op. Een van deze verplichtingen is om alle systemen of stromingen die het leven en de vrijheid van ons en allen die ons dierbaar zijn kunnen bedreigen, aan de kaak te stellen, te bestrijden en zo mogelijk te helpen vernietigen.”

ISBN 978-94-9108801-8
Uitgever: Gert van Dompseler en Pieter Dekker
Prijs: € 22,50. Bestellen via: info@oktober44.nl

2 CD – Luisterboek HET VERHAAL VAN AMSTERDAM deel 4

door Stadsverteller Karel Baracs.

Het verhaal ‘Waarom lijn 8 niet meer rijdt’ is het eerste verhaal, dat we horen op CD 1 van de 2 CD’s, die in dit ‘luisterboek’ zitten gestoken. Het waargebeurde verhaal is ontwikkeld in samenwerking van het Verzetsmuseum Amsterdam en vertelt over het door twee jonge vrouwen weg smokkelen van joodse kinderen uit de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg. U mist helaas de gebaren van Baracs, maar zijn stem is beeldend genoeg. Binnenkort komt deel 6 uit van deze serie van zes luisterboeken.
ISBN 9789047609667. Als CD te bestellen. Prijs € 12,95. Zie www.rubinstein.nl en www.amsterdam.nl-stadsverteller en www.verhalenman.nl

“DOODSTRAF OP TERMIJN”.

Auteur Hinke Piersma vertelt in haar boek over de deportatie van zo’n 600 Nederlandse verzetsstrijders naar het concentratiekamp Natzweiler in de Elzas. Doel van de Duitsers: Vernichtung durch Arbeit. Jolande Withuis schreef een inleiding . Illustraties in zwart/wit. Uitgeverij Walburg Pers 2006, paperback, prijs nu  € 6,90.

MEER GEWONDEN DOOR KOGELS DAN DOOR GRANAATSCHERVEN

De Duitsers hebben in mei 1940 meer Nederlandse militairen verwond dan we tot nu toe dachten, blijkt uit het boek Een mythe aan Scherven, dat 12 december j.l. verscheen.
Schrijver Peter Kruit vertelt aan dagbladjournalist Caspar Naber hierover.
Volgens bronnen zijn er minstens 7000 militairen gewond geraakt, wellicht zo’n 7200. Tot nu toe werd gedacht dat het er ongeveer 2700 waren.
De lichtgewonden zijn bij die 2700 niet meegeteld. De registratie van gewonden was destijds sowieso slecht.
De nieuwe getallen zijn gebaseerd op gegevens van het Rode Kruis, dat wèl alle gegevens kreeg. Deze zaten in ondergestofte mappen in het archief. Deze zijn naar het Nederlands Instituut voor Militaire Historie in Den Haag gebracht, waar ik tijdens mijn studie Militaire geschiedenis terechtkwam.

De nieuwe cijfers kloppen ook met de wereldwijd gehanteerde formule voor berekening van het aantal slachtoffers in oorlogen. Die verhouding is één dode op vier gewonden.
Aan Nederlandse kant zijn overigens twee keer meer gewonden gevallen door kogels dan door granaatscherven.
Dit betekent dat ze niet gewond raakten door Duitse artillerie, zoals werd gedacht, maar door infanteristen die de Nederlandse stellingen binnendrongen.
Een andere verrassende ontdekking is dat veel militairen geleden blijken te hebben aan gevechtsuitputting, iets wat nog niet was vastgesteld.

De juistheid van bovenstaande, ingekorte gegevens uit de mond van Peter Kruit zijn voor verantwoording van hemzelf, de schrijver van het artikel en de krant. Wij hebben e.e.a. zo juist mogelijk weergegeven.
(Bron: AD Haagsche Courant, 12 december 2008)

OORLOGSJAREN PETER TAZELAAR

Het spannende verhaal van de vergeten Haagse verzetsheld Peter Tazelaar is vastgelegd in een boek, dat op 5 mei 2009 verschenen is. “De Grote Tazelaar” met als titeltoevoeging “Ridder & Rebel” beschrijft de oorlogsjaren van de onderbelichte verzetsman die de inspiratiebron vormde voor de film Soldaat van Oranje, waarin Jeroen Krabbé Tazelaar vertolkt.
Op een koude nacht in 1941 liep de 21-jarige Tazelaar met pistool in de hand vanuit zee het Scheveningse strand op. Hij begon een levensgevaarlijk avontuur. Hij was verzetsman, Engelandvaarder, spion, commando, brandweerman en adjudant van Koningin Wilhelmina. Voor zijn moedige optreden verdiende hij de hoogste militaire onderscheiding, de Militaire Willemsorde. In werkelijkheid was hij een bescheiden mens, de verzetscompagnon van Erik Hazelhoff Roelfzema.
Het is de ellende van de oorlog die in het boek voortdurend op de loer ligt en waardoor je als lezer ervan doordrongen blijft dat het geen avonturenboek is dat je leest, maar een waar gebeurde geschiedenis.
Tazelaar overleed in 1993. De gemeente Den Haag had in onze ogen er goed aan gedaan ook naar hem een straat te vernoemen in de in februari ingewijde nieuwe Verzetsheldenbuurt in Leidschenveen, aan de voorwaarde dat de vernoemde persoon minstens 10 jaar moet zijn overleden, was immers voldaan.
Het boek is geschreven door de historicus drs. Victor Laurentius, is niet in de boekhandel verkrijgbaar, maar te bestellen via www.petertazelaar.nl
ISBN 9789080885820, 224 blz, 2009, prijs € 35,00 (gebonden)
(Bron: Kleine Posthoorn, 080509 en eigen onderzoek op internet)

“DE ONAANTASTBARE VERLOSSER”: PROEFSCHRIFT OVER BASTIAANS

Vooral van oorlogsslachtoffers kreeg psychiater Bastiaans (1917 – 1997) bij leven veel bewondering. Een nieuwe studie laat zien dat hij daar niet bij gebaat was. Ook van zijn aanpak bleef weinig over.
Velen zullen hem nog kennen, de enigszins logge, vaak in driedelig pak gestoken, zwaar bebrilde psychiater Jan Bastiaans. In de jaren zeventig en tachtig genoot hij landelijke faam als de autoriteit op het gebied van de behandeling van oorlogsslachtoffers.
Zo begint een zeer interessant artikel in NRC / Handelsblad over het pas verschenen proefschrift van psycholoog Bram Enning. Titel: De oorlog van Bastiaans. Ondertitel: De LSD-behandeling van het kampsyndroom. Het boek is geen biografie, maar een gedegen en zeer leesbare monografie over professor Bastiaans’ werk en de context waarin hij dat verrichtte.
Het krantenartikel zegt verder: Toch is de postume reputatie van de Leidse psychiater niet gunstig. Zijn carrière kende een roemloos einde en wat er sindsdien nog over hem bekend is geworden, is niet vleiend. Het proefschrift draagt verder bij aan de ontluistering. 
Bram Enning: De oorlog van Bastiaans. De LSD-behandeling van het kampsyndroom. Uitgeverij Augustus, 350 blz. Prijs: € 24,90.
(Bron: NRC/Handelsblad, 10/4/9)

OOGGETUIGEN VERTELLEN OVER BOMBARDEMENT DELFSHAVEN

Het ooggetuigenproject ‘Het Vergeten Bombardement op Delfshaven op 31 maart 1943’ is donderdag 14 mei 2009 officieel afgesloten.
De Stichting Mondelinge Geschiedenisprojecten (SMG) in Rotterdam vond tien ooggetuigen bereid om hun herinneringen voor de camera te vertellen. Hun verhalen zijn vastgelegd op DVD  en de complete set DVD’s werd aangeboden aan de directeur van het Gemeentearchief Rotterdam, mevrouw dr J. Steenhuis en aan de voorzitter van de deelgemeente Delfshaven, de heer C. Gonçalves.
Met dit eerste project van de Stichting Mondelinge Geschiedenisprojecten is bereikt dat voor toekomstige generaties deze persoonlijke verhalen, zowel in beeld als geluid, bewaard blijven. Het tweede project van SMG staat al op stapel en heeft als onderwerp ‘Vissers in de Tweede Wereldoorlog’. Deze digitale documenten zullen worden bewaard in diverse databanken zoals die van het Gemeentearchief Rotterdam en van het OorlogsVerzetsMuseum Rotterdam, maar ook landelijk bij DANS (Data Archiving and Networked Services.)
Boekhandel De Balustrade aan de Grote Visserijstraat was het middelpunt van de presentatie, omdat deze is gelegen middenin het gebied waar destijds de bommen vielen. De datum 14 mei als herdenkingsdag van het bombardement op Rotterdam leende bij uitstek om ook stil te staan bij dat vergeten, maar niet minder tragische, bombardement. Tijdens de presentatie werd een samenvatting van de verschillende interviews getoond en kregen ook de tien ooggetuigen een complete DVD-set aangeboden.
De samenvatting op DVD is te koop bij Boekhandel De Balustrade voor € 10,00.
Zie ook: www.stichting-smg.nl.
(Bron: persbericht Stichting Mondelinge Geschiedenisprojecten, april 2009)
Foto: het monument ‘Het vergeten bombardement’ van de kunstenaar Matthieu Ficheroux, gelegen in het Park 1943 in de Rotterdamse deelgemeente Delfshaven.

DVD TV-SERIE THE WAR

De Amerikaanse documentairemaker en officieuze biograaf van de VS Ken Burns (1953) heeft op veler verzoek een serie gewijd aan The War, zoals je de Tweede Wereldoorlog nog steeds kunt noemen. Het perspectief is Amerikaans en de film gaat niet alleen over de oorlog aan het front, maar ook thuis.
Burns verkoos mensen uit vier over Amerika verspreide steden en dorpen te interviewen, waaronder ook Japanse en Afrikaanse Amerikanen, die in zulke documentaires lang buiten beeld bleven. De verhalen die deze mensen vertellen vormen een mozaïek dat aangevuld is met archiefmateriaal. Ondanks de grote hoeveelheid bewegende beelden, die er van de oorlog is, maakt Burns ook nog steeds gebruik van foto’s. Dit draagt bij aan het rustige tempo van de serie. Dit is dus geen televisie zoals wij aan televisie gewend zijn geraakt. Elk van de twaalf afleveringen duurt iets langer dan een uur en volgt chronologisch de gebeurtenissen op meerdere plekken, in Europa, in Azië en in Amerika.
De geïnterviewden zeggen interessantere dingen dan in de meeste documentaires, waarschijnlijk doordat Burns ze de ruimte geeft.
Burns begon aan het project nadat hij hoorde dat er elke dag 200 veteranen in de VS sterven. Een groot aantal van de geïnterviewden is nu ook overleden. Hun getuigenis is bewaard gebleven op dit filmisch monument.
DVD tv-serie The War, regie Ken Burns, prijs € 37,99 (5 dvd’s)
(Bron: NRC Handelsblad, 10/4/9)

FERNANDES, EEN VERGETEN VLAARDINGSE GEUS

Een klein boekje van 44 pagina’s is het resultaat en het verslag van volhardend en succesvol speurwerk van Siebe Idzinga. Wat blijkt hieruit? Dat de in 1906 in Suriname geboren  joodse Abraham Samuel Fernandes inderdaad lid was van het Geuzenverzet in de Tweede Wereldoorlog. Zo staat het in ‘De Doodenboeken’ in het Oranjehotel in Scheveningen. Hij overleed op 3 of 4 maart 1941 aan de gevolgen van marteling en rust nu op het Nederlands Ereveld Loenen.
Een reden dat zijn naam en daden zolang in de vergetelheid zijn geweest kan zijn, dat zijn angstige weduwe met haar beide dochters Paula en Jetty direct nadat zij van zijn overlijden op de hoogte was gebracht, uit Vlaardingen is weggevlucht om er nimmer meer terug te keren. Bij het onderzoek vond de heer Idsinga ook tekenen dat zijzelf tevens bij het verzet betrokken was.
In verschillende documenten wordt vermeld, dat Fernandes bij het Geuzenverzet betrokken was. Zijn rol bij de Geuzen, de reden van zijn arrestatie en van de martelingen zijn vooralsnog niet bekend. Hij is, weliswaar zonder ‘proces’, negen dagen eerder om het leven gebracht dan de Geuzen die op 13 maart 1941 op de Waalsdorpervlakte zijn gefusilleerd.
Fernandes was de eerste Vlaardinger en de eerste Vlaardingse Geus die door de Duitsers is vermoord. Bij de Geuzenherdenking dit jaar (2009) is hij eindelijk met name genoemd en heeft hij de eer gekregen die hem toekwam, in aanwezigheid van zijn dochters, Paula is lid van onze vereniging.

… zij waren achttien in getal. (Of eigenlijk toch negentien?)
Zo luiden de laatste regels van dit heldere boekje, voorzien van talrijke foto’s van ondermeer documenten. U kunt het voor slechts € 2,50 kunt kopen in de Vlaardingsche boekhandels en bij Streekmuseum Jan Anderson, Kethelweg 50 te Vlaardingen, welk museum het boek uitgaf als nr. 12 in de serie ‘Van ’t Oft naar ’t Oofd’.

Foto Vinny Taylor: Siebe Idzinga met portret van Bram Fernandes.

“Vergeven nee ….. vergeten nooit!” geschreven in 1945 / 1946

Een heel bijzondere uitgave is dit, van gedichten die mevrouw Sedje Hémon (artiestennaam van Sedje Frank) vlak na de oorlog maakte over wat zij meemaakte in oorlogstijd en als gevolg daarvan ook kort hierna. Zij werd geboren te Rotterdam op 12 april 1923. Tot aan haar recente overlijden woonde zij in Den Haag. Zij overleed op 8 februari 2011 en is aldaar begraven, op Begraafplaats Westduin.
Sedje Hémon was een veelzijdig en boeiend mens: violiste, componiste, muziekpedagoog, fotografe, beeldend kunstenaar, zij ontwikkelde een bekend geworden methode om de panfluit te bespelen evenals een bewegingsleer om RSI-problemen te bestrijden.

Zij vertelt in de inleiding van haar boek, dat zij tot eind april 1944 in het verzet heeft gezeten. Na haar arrestatie zat zij in gevangenissen en 4 concentratiekampen. Na de bevrijding bracht zij vele jaren in ziekenhuizen door.

De gepubliceerde teksten heeft mevrouw Hémon in 2007 teruggevonden en zij besloot ze uit te geven, als waarschuwing. Zij zegt in haar inleiding: “Omdat ik zelf geleden heb wil ik – indien mogelijk – voorkomen dat dit bij anderen gebeurt.” En zij eindigt de inleiding met deze woorden: “Mijn grootste wens is een halt toe te roepen aan dergelijke gruwelijke situaties en iedereen aan het denken en aan het werk te zetten omdat dit nooit meer mag voorkomen. Dan is het doel van deze publicatie bereikt.” Ja, en dit is tenslotte ook een van de doelen van onze vereniging. Daar sluiten wij ons dus graag bij aan.

Twee regels maar uit het gedicht ‘Droevige bomen’ geven prachtig de sfeer weer van de bundel, al getuigt deze ook van moed en optimisme:

De bomen huilen van verdriet….

De blaadjes vallen keer op keer.

En ‘Bevrijd uit een concentratiekamp’ eindigt met een prangende vraag in hoofdletters:

WIJ HEBBEN GELEDEN!!! WAT TROK U HET ZICH AAN???

ISBN / EAN 978 90 75080 54 4, 59 pagina’s, uitgegeven in 2008. Prijs: € 14,70 incl. verzendkosten. Vooruit te betalen op Postbanknr. 7581137, t.n.v. Sedje Hémonstichting te Den Haag.

Tevens verkrijgbaar van Sedje Hémon: “Hoe behandel ik mijn doktoren”, waarin mevrouw Hémon persoonlijk ondervonden voorvallen beschrijft uit haar ziekenhuisperiode 1945 – 1975. Zij geeft hierin de tragiek zo mogelijk op humoristische wijze weer. Kunnen wij nog begrip opbrengen en ons verplaatsen in de destijds heersende situaties? Deze uitgave kost € 14,30, eveneens incl. verzendkosten.

Beide boeken te bestellen via de Sedje Hémon Stichting, Uitgeverij Artinteraction, Loosduinsekade 180, 2571 BW Den Haag.

Foto Sedje Hémon gemaakt door Irma Polet.

“ANGST” van Jan Gross

Het boek ‘Angst’ van Jan Gross is Boek van het Jaar in Polen geworden. Dit boek gaat over het anti-semitisme in Polen. Begin 2008 kwam de Poolse vertaling uit van het boek, de schrijver emigreerde in 1968 naar de Verenigde Staten. Gross is van origine een joods-Poolse socioloog. In 2001 schreef hij ‘Buren’ over een door Polen begane massamoord op joodse dorpsgenoten. Dit boek sloeg in als een bom.
‘Angst’ gaat over de pogrom van Kielce, in juli 1946, toen 37 joden werden vermoord door de lokale bevolking. Deze pogrom was extra schokkend omdat hij plaatsvond na de Holocaust. Tegen de verwachting in is ‘Angst’ vrij rustig ontvangen.”
“Nu zijn de mensen er klaar voor,”zei Gross daar begin 2008 zelf over. En: “Het boek doet zijn werk.”
Angst. Poolse titel: Strach, Uitgeverij Znak, 29,49 zloty. Oorspronkelijke titel: “Fear. Anti-semitism in Poland after Auschwitz. De Nederlandse vertaling verscheen in 2007 bij de Bezige Bij in Amsterdam onder de titel: “Angst. Antisemitisme in Polen na Auschwitz.” Prijs: € 29,90. Hierbij een foto van de Nederlandse uitgave.
(Bron: NRC / Handelsblad, 19 december 2008)

ONBEKENDE KINDEREN

De laatste trein uit Westerbork

Op 13 september 1944 vertrok het laatste transport uit Westerbork. Onder de 279 gedeporteerde joden waren 52 kinderen uit het kampweeshuis, tussen de 2 en 11 jaar oud. Hun ouders, merendeels uit Duitsland naar Nederland gevluchte joden, hadden hen bij niet-joden veilig ondergebracht, maar de kinderen werden verraden en opgepakt. Van de meeste onderduikertjes was de ware identiteit niet bekend. In Westerbork droegen zij een kaartje om de hals met "Unbekanntes Kind" erop en als Ünbekannte Kinder" stonden ze op de transportlijst. Op 2 na overleefden deze kinderen de concentratiekampen Bergen-Belsen en Theresienstadt.

Journaliste Daphne Meijer begon in de jaren 90 een en ander rond deze groep kinderen uit te zoeken en de overlevende kinderen en hun ware namen op te sporen. Op 9 april 2000 vond in Nederland een reünie plaats door en voor de tot dan toe teruggevonden Onbekende Kinderen.

Een aangrijpend boek, dat in 2001 is verschenen.
Uitgegeven door Mets & Schilt, Uitgevers & Disributeurs. ISBN: 90 5330 311 1.

OORLOGSDRAMA van KLEYKAMP in boek vastgelegd

Voor oudere Hagenaars is het nog steeds een begrip. De naam Kleykamp roept bij hen herinneringen op aan het bombardement op het gebouw tegenover het Vredespaleis in 1944, waarbij 61 doden vielen.
De geschiedenis van de Koninklijke Kunstzaal Kleykamp is vestgelegd in het op 31 oktober 2008 verschenen boek "Kleykamp, de geschiedenis van een kunsthandel 1900 - 1968." Het eerste exemplaar van de uitgave werd in Museum Beelden aan Zee aan de Haagse burgemeester J.J. van Aartsen overhandigd.

In het boek, dat door verschillende auteurs is samengesteld, wordt uitgebreid aandacht besteed aan de oorlogsperiode. Dankzij het enorme succes van de kunstzaal was deze in 1916 naar een reusachtige villa tegenover het Vredespaleis verhuisd.
Medio 1941 werd 'Het Witte Huis"door de Duitsers gevorderd voor het onderbrengen van het Centrale Bevolkingsregister. Op verzoek van het verzet, bij monde van verzetsman Louis d 'Aulnis, voerden de geallieerden er op 11 april 1944 een precisiebombardement op uit. Daarmee werd het pand in één keer weggevaagd. De slachtoffers vielen, omdat het bombardement overdag moest worden uitgevoerd, wanneer de stalen archiefkasten openstonden.
Een van de auteurs, Frits Boersma, gaat uitgebreid op deze zaak in. Hierbij komen vele aspecten en pijnlijke vragen aan de orde.

Uitgeverij: Waanders Uitgevers te Zwolle, ISBN 9789040084713, € 39,95.
(Bron: o.a. AD Haagsche Courant, 01-11-2008)

LEVEN IN DE SCHADUW VAN DE SWASTIKA

Uitgeverij Elikser zet in een persbericht boven de titel van dit boek:

Indrukwekkend waargebeurd verhaal over ontsnapte Joodse operazangeres in Tweede Wereldoorlog. Het lijkt alsof alleen die zin al diverse romans bevat.

De schrijfster, Frieda Roos – van Hessen, nu over de negentig, woont sinds de oorlog in Amerika. Zij vertelt in het boek hoe zij tot acht keer toe aan de Duitsers wist te ontsnappen. De boodschap, in haar eigen woorden: “Het is mijn innige wens hiermee toekomstige generaties te waarschuwen tegen antisemitisme, in de hoop dat het gevaar ervan in de scholen onderwezen zal worden. Dit boek is geschreven als een waar verhaal van moed in plaats van wanhoop, en van bescherming temidden van ongelooflijke omstandigheden in de Tweede Wereldoorlog.”

Frieda van Hessen was een vooraanstaande Nederlandse opera- en concertzangeres. Ze stond aan het begin van een glansrijke carrière toen de Duitsers Nederland binnenvielen en ze gedwongen werd onder te duiken. Deze energieke vrouw houdt nog regelmatig lezingen over haar ervaringen, verscheen in Steven Spielberg’s Shoah Project en in diverse tijdschriften. Haar boek is in 2006 in het Engels verschenen en in Amerika uitermate positief besproken.

Uitgeverij Elikser, 238 pagina’s, ISBN 978 90 8954 0126, prijs € 16,50.

6e MONTESSORISCHOOL ANNE FRANK

- 75 jaar en springlevend -

Jubileumboek van Amsterdamse school met daarin aandacht voor leerlinge Anne Frank.
Uitgave in eigen beheer, prijs € 10,00, te bestellen via www.annefrank-montessori.nl.
(Bron: Contactblad Stichting 1940 -1945, zomer 2008)

WIE WAS JACK SPEIJER?

Een map met dertig dicht beschreven vellen papier, daterend uit het eerst jaar na de oorlog. Of haar vader ooit de bedoeling heeft gehad zijn relaas te publiceren, weet zijn dochter Rachel Speijer niet. Tot voor enkele jaren wist ze zelfs niet eens van het bestaan ervan.
Het manuscript bevatte de oorlogsherinneringen van Jack Speijer, een joodse Amsterdamse marktkoopman, die met zijn vrouw en jonge dochtertje de kampen overleefde. Vught, Amersfoort, Westerbork en Bergen-Belsen, met als afsluiting een woedende aanklacht tegen de moordenaars van vrijwel zijn gehele familie en die van zijn echtgenote.
Het is ook het verhaal van een getraumatiseerd gezin, dat bij terugkeer in Amsterdam weer een normaal leven poogt op te bouwen.
Dat deel van de geschiedenis wordt verteld in twee lange gesprekken, die Sophie Aalders voerde met de jongste van de drie dochters, de nu 55 - jarige Rachel. ... "En altijd was daar het stroeve contact met haar ouders, waarin tot hun beider dood de oorlogsherinneringen domineerden, onuigesproken maar nooit afwezig."
Sophie Aalders en Rachel Speijer: Wie was Jack Speijer? - Een onbekende gevangene uit Bergen-Belsen.
Uitgeverij Verbum, prijs € 12,50. ISBN 9789074274111.

ANTISEMITISME IN ZIJN HEDENDAAGSE VARIATIES

Het internationale terrorisme, de veiligheidssituatie in het Midden-Oosten, de tendens naar politiek rechts in Europa, de weerzin tegen de zakentycoons in Rusland, het Israëlisch - Palestijnse conflict, de integratie van immigranten in Nederland en elders.
Al deze verschillende onderwerpen hebben tenminste één ding gemeen: het spook van het antisemitisme komt erbij om de hoek kijken.
Er zijn maar weinig denkers die zo precies en bezonnen met dit onderwerp omgaan als de Nederlandse schrijver en filmer Philo Bregstein.
In dit boek zijn de voornaamste geschriften van Bregstein over antisemitisme bewerkt en gebundeld. Het opent met een lang essay, ‘Over nieuw en oud antisemitisme’, dat Bregstein speciaal voor deze bundel schreef.
Auteur: Philo Bregstein Laudy. ISBN 978 90 5330 517 1. Prijs : € 19.90. Uitgeverij Mets en Schilt. Zie: www.metsenschilt.com
(Bron: VBV Nieuws – lente 2008)

NAZI – DUITSLAND EN DE JODEN

Deel I: De jaren van vervolging 1933 – 1939.
Deel II: De jaren van vervolging 1939 – 1945.

Met het tweede deel van ‘Nazi-Duitsland en de joden’ heeft de wereldberoemde Saul Friedländer zijn magnum opus over de vervolging en de vernietiging van de joden in het door de nazi’s bezette Europa voltooid. Samen met het eerste deel is het nu in één band verkrijgbaar.
Het boek verscheen eind 2007 en kreeg Vredesprijs van de Duitse Boekhandel 2007 en de Pulitzer prijs voor non-fictie 2008.

Saul Friedländer werd in 1932 in Praag geboren in een joods gezin. Hij overleefde de oorlog onder een valse naam. Hij is wereldberoemd als historicus en nu ondermeer hoogleraar aan de Universiteit van Californië.
Uitgeverij Nieuw Amsterdam, ISBN 9789078230038, prijs € 59,95. Zie ook: www.nieuwamsterdam.nl

FOTOBOEK WO2 IN BEELD VERSCHENEN

Ter gelegenheid van de presentatie op 24 april 2008 van de Beeldbank WO2 is er een fotoboek verschenen, met ruim 180 afbeeldingen. Het fotoboek bevat verder een inleiding en informatieve bijschriften bij de foto's. Het boek presenteert een selectie aansprekende en veelal onbekende beelden uit de Beeldbank WO2. Vele ervan zijn gemaakt door Nederlandse burgers en destijds in Nederland verblijvende Duitse militairen. Prinses Margriet en staatssecretaris Jet Bussemaker hebben de eerste examplaren van 'WO2 in Beeld' in ontvangst genomen.

Te bestellen via info@x-cago.com met vermelding van verzendgegevens. De prijs is € 14.95.

Generaal H.G. Winkelman, standvastig strijder

Generaal Henri G. Winkelman is de enige opperbevelhebber van Land- en Zeemacht die het leger heeft gecommandeerd in oorlogs- tijd. Hoewel gepensioneerd, zag hij het als zijn taak om een nieuw krijgsplan te maken en de verhoudingen tussen de militaire en politieke top te verbeteren.
Na de Duitse inval gaf hij op kalme wijze leiding aan de verdedi- gingsoperaties en gaf koningin en het angstige kabinet vastberaden advies. Met name door zijn toedoen heeft koningin Wilhelmina besloten naar Engeland te vertrekken, waardoor de Oranjedynastie niet in Duitse handen viel.
Toen ook de regering het land had verlaten, werd hem het totale militaire en politieke gezag opgedragen. Na zware strijd zag hij zich gedwongen te capituleren om onnodig bloedvergieten te voorkomen.
Winkelman is meer dan een capitulerend generaal. Geestelijk bleef hij staande en was een inspirerend voorbeeld doordat hij recht en democratie hoog in het vaandel had staan en voortdurend het Duitse gezag betwiste. Dit bracht hem vijf jaar in krijgsgevangenschap.
Na de oorlog kreeg hij de hoogste koninklijke onderscheiding omgehangen.

In dit boek wordt een biografische schets van deze Nederlandse generaal gegeven. Het gaat over zijn privé en publiek optreden, als burger en militair. Op dit laatste ligt echter het accent. Sterke en zwakke kanten worden belicht, een kritische afweging wordt niet achterwege gelaten.

Titel: Generaal H.G. Winkelman, standvastig strijder, Auteur: Teo van Middelkoop, isbn 90 5994 103 9, prijs: € 29,95, formaat: 18 x 25 cm, 416 pagina’s – 300 illustraties, gebonden in harde band
Uitgeverij Aprilis bv, Markt 9, NL - 5301 AL Zaltbommel. T: 0418 512 088, F: 0418 684 908, info@aprilis.nl

Gevangen beeld
levensverhaal van Piet Klaver, ondernemende gevangene in Hitler’s tuchthuis

Piet Klaver liet in 1960 naast zijn autobedrijf in Alkmaar ook een indrukwekkend archief na, opgeborgen in twee ordners. Uit de inhoud blijkt dat hij tijdens de Tweede Wereldoorlog lid was van de Ordedienst, een verzetsgroep die zich voornamelijk richtte op handhaving van de orde nadat de bezetter zou zijn verdreven. Maar een deel van hen hield zich ook bezig met het verzamelen van gegevens over vliegvelden, havens en duikbootbases. Voor deze in kaart gebrachte objecten zochten zij mogelijkheden om ze naar Engeland over te brengen. Piet Klaver probeerde daartoe, samen met enkele anderen, een vliegtuig te stelen van de Duitsers, om gegevens en ook vluchters naar de overkant te helpen. Helaas gaat het mis. Hij wordt gearresteerd en belandt samen met 17 medestanders voor jaren in Hitlers gruwelijke gevangenissen.

Hoe doorstaat Piet deze tijd? Een gevangenis lijkt aanvankelijk redelijk veilig vergeleken met een concentratiekamp. Maar is dat ook zo? Hoe ontwikkelt zich het gevangeniswezen tijdens het bewind van Hitler? Het archief van Piet levert naast informatie ook veel vragen op. De nieuwsgierigheid van de schrijfster, dochter van Piet, is gewekt en via internet, archieven en bibliotheken vormt zich langzaam een beeld van de man die voor de oorlog al een ondernemer pur sang bleek; die in de crisisjaren een autobedrijf oprichtte waar hij het dealerschap van Dodge voor wist te verwerven en die alles kon repareren wat maar aan de mechanische automobielen van die tijd kapot kon gaan. Dat ondernemerschap legt hij niet af als hij gevangengenomen is. Het blijkt een levensreddende instelling, niet alleen voor hemzelf, maar ook voor zijn medegevangenen.

En hoe ondergaat zijn familie de oorlogsjaren? Uit de bewaard gebleven brieven van Piets broers en zus, die hij in de gevangenis ontvangt, is uit de eerste hand te lezen hoe de oorlog geleidelijk grip krijgt op hun bestaan. Je proeft de tijdsgeest waarbinnen de veranderingen onder Hitler mogelijk blijken, kortom, hoe het de familie vergaat in het Noord-Hollandse Opmeer, waar zij allen meewerken in het groot- gruttersbedrijf van hun vader Arie Klaver.

Komt er nog wat van Piets jonge autobedrijf terecht, nu hij tijdens de jaren van gevangenschap niet aan het roer kan staan van zijn onderneming? Hoe inspireert hij de mensen die er zijn blijven werken? En wat betekent het voor Piet om bij thuiskomst zijn bedrijf leeggeroofd terug te vinden?

Zestig jaar na dato komt de schrijfster in het bezit van het archief van haar vader. Daarmee begint haar zoektocht naar haar vaders verleden, dat op tal van momenten verrassende vondsten oplevert.
Zo blijkt zijn gevangenis in Siegburg nog te bestaan en zelfs in werking te zijn. Ze gaat erheen en bezoekt zijn cel. Ze ontmoet daar een vrouw die haar vader gekend heeft tijdens de oorlog en spreekt mensen waarvan hun ouders deel hadden aan het verhaal dat ze over haar vader schrijft.

Auteur Jos van der Wedden-Klaver is het tweede kind in de reeks van negen nakomelingen van Piet.
Zij is beeldend kunstenaar geworden en woont in Zaltbommel. In het bedrijf van Piet Klaver heeft inmiddels de derde generatie het stokje overgenomen.

Auteur: Jos van der Wedden-Klaver, isbn 978 90 5994 225 7 - prijs € 19,95, 168 pagina’s, geïllustreerd in zwart-wit, paperback, formaat 15 x 23 cm te koop bij iedere boekhandel of rechtstreeks bij Uitgeverij Aprilis bv, Markt 9, NL - 5301 AL Zaltbommel. T: 0418 512 088, F: 0418 684 908, info@aprilis.nl

Handhaven onder de Nieuwe Orde

De politieke geschiedenis van de Rotterdamse politie tijdens de Tweede Wereldoorlog

Handhaven onder de Nieuwe Orde is de eerste geschiedenis van de Rotterdamse politie in bezettingstijd, op basis van vele nieuwe bronnen en uniek beeldmateriaal. Dit boek gaat niet alleen over het korps als organisatie. Het gaat ook – op basis van meer dan honderd interviews – over de individuele politieman die zich in meer of mindere mate aanpaste.
Het is naast een politieke geschiedenis van het korps ook een bijdrage tot de geschiedenis van de stad Rotterdam en tot de voortdurende discussie over het Nederlandse ambtenarenapparaat tijdens de bezetting. Zo komt aan de orde of de korpsleiding in de ban van de bezetters was, of de gelijkschakeling een succes was, welke rol het korps vervulde bij de jodenvervolging en of het korps na de bezetting voldoende gezuiverd is.
Ook wordt aandacht besteed aan nationaalsocialistische organisaties die politietaken overnamen zoals de Landwacht, de Vrijwillige Hulppolitie en de Nederlandse SS.

Terwijl elders overeenkomsten gesloten werden tussen de bezetter en verzetsorganisaties, gingen de in Rotterdam gestationeerde Duitse (politie)-instanties, geholpen door Nederlandse handlangers – onder wie de rechercheurs van de beruchte Groep 10 – steeds verder met het onderdrukken van de bevolking. Als gevolg hiervan werden ruim 17.500 gevangenen in de cellen van het hoofdbureau van politie opgesloten en stonden in de laatste maanden veel slachtoffers voor het executiepeloton.

Handhaven onder de Nieuwe Orde laat zien hoe een korps, onder leiding van een niet al te vooruit-strevende en milde korpschef, omgevormd werd tot een machtsmiddel van de bezetter.

Frank van Riet is ruim 23 jaar werkzaam als politiefunctionaris. Eerst bij de Gemeentepolitie Rotterdam en na de landelijke reorganisatie bij de politieregio Rotterdam-Rijnmond. Daarnaast verricht hij al jarenlang onderzoek naar de geschiedenis van de Nederlandse politie. Eind 1995 verscheen zijn eerste boek; T’ Uwen Dienst. De geschiedenis van de politie in Nederland vanaf de Middeleeuwen tot de Tweede Wereldoorlog. Daarna begon hij met een landelijk onderzoek, waarin het functioneren van de individuele politiefunctionaris tijdens de bezetting centraal moest staan. Al in een vroeg stadium kwam Van Riet tot de conclusie dat er juist van het Rotterdamse politiekorps nog maar zeer weinig bekend was. Daarom schoof hij het landelijk onderzoek ‘even’ opzij en ging verder met het bestuderen van de Rotterdamse situatie. Nadat hij de, vaak onbekende, resultaten van het onderzoek verwerkt had in een lijvig manuscript, kreeg Van Riet de vraag of hij op het onderzoek zou willen promoveren. Het besluit om van deze unieke gelegenheid gebruik te maken had tot gevolg dat eerst ontheffing verkregen moest worden van de opleidingseis, waarna het bestaande manuscript voor een groot gedeelte omgevormd werd tot een proefschrift. Na het doorlopen van de gehele procedure en het herschrijven, wat ruim vier jaar duurde, zal Van Riet op 23 april 2008 zijn proefschrift met de titel; Handhaven onder de Nieuwe Orde. De politieke geschiedenis van de Rotterdamse politie tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de Universiteit van Amsterdam verdedigen.

Auteur: Frank van Riet / isbn 978 90 5994 193 9 / prijs: 39,00 Euro
formaat: 17,5 x 24,6 cm / 816 pagina’s – ca. 190 illustraties / gebonden in harde band
Uitgeverij Aprilis bv, Markt 9, NL - 5301 AL Zaltbommel. T: 0418 512 088, F: 0418 684 908, info@aprilis.nl

Nederlanders in Neuengamme

De ervaringen van ruim 5500 Nederlanders in een Duits concentratiekamp, 1940-1945

Tussen 1941 en 1945 zijn ruim 5500 Nederlandse mannen en vrouwen weggevoerd naar het Duitse concentratiekamp Neuengamme. De Duitsers stuurden mensen om uiteenlopende redenen naar het kamp. De meerderheid zat in het verzet (zoals de dichter Jan Campert), maar er waren daarnaast gijzelaars, mensen die als represaille gevangen waren genomen, joden, Jehova’s Getuigen en zwarthandelaren. Naarmate de oorlogssituatie benauwder werd voor het nazi-regime werd de situatie voor de gevangenen slechter.

Er was vrijwel geen eten en drinken en de terreur van de kampbewakers nam grote vormen aan. Uiteindelijk keerde maar ongeveer tien procent van de gevangenen in 1945 terug naar Nederland.

De geschiedenis van het kamp en de lotgevallen van de Nederlandse gevangenen worden nu voor het eerst gereconstrueerd aan de hand van foto’s en ooggetuigeverslagen.

In grote lijnen schetst het boek de achtergrond van de gevangenen: wat was hun leeftijd, waar kwamen zij vandaan, waarom werden ze gearresteerd? Deze statistiek geeft voor het eerst een gefundeerd antwoord op veel vragen over de achtergrond van bij voorbeeld het verzet. Daarnaast wordt ook veel aandacht geschonken aan individuele geschiedenissen zodat de lezer een beeld krijgt van de onmogelijke keuzes waarvoor een mens zich gesteld ziet die zich tegen een vernietigingsmachine verzet.

Titel: Nederlanders in Neuengamme, Eindredactie dr. Judith Schuyf, isbn 978 90 5994 051 2, € 29,00, formaat: 17,5 x 25 cm, 472 pagina’s – ca. 130 illustraties, gebonden in harde band
Uitgeverij Aprilis bv, Markt 9, NL - 5301 AL Zaltbommel. T: 0418 512 088, F: 0418 684 908, info@aprilis.nl

Gevangenen in het veen

De geschiedenis van de Emslandkampen

Vlak over de grens, ter hoogte van de provincies Drenthe en Groningen, hebben vanaf 1933 tot het einde van de Tweede Wereldoorlog vijftien concentratie-, en krijgsgevangenenkampen gelegen, de EMSLANDKAMPEN. Daar speelde zich, net als in de grote concentratiekampen, afschuwelijke taferelen af. Namen als Auschwitz en Dachau zijn een begrip geworden in Nederland, synoniem voor het grote leed van de oorlog, terwijl de nabij gelegen EMSLANDKAMPEN nauwelijks bekend zijn.

GEVANGENEN IN HET VEEN vertelt het verhaal van deze onbekende oorlogskampen.

Het verhaal van de gevangenen, maar ook van omwonenden en van Nederlanders uit de grensstreek die direct of indirect met de kampen te maken kregen.

De eerste, in 1933 gebouwde kampen, waren concentratiekampen voor de tegenstanders van het Hitler-regime. De gevangenen moesten als dwangarbeiders het veen ontginnen, zonder machines, slechts voorzien van een spade. Ze kregen nauwelijks te eten. De loodzware arbeid onder mensonterende omstandigheden kostte velen het leven. Vanaf 1939 werden de kampen gebruikt voor het opsluiten van krijgsgevangenen uit Polen, Frankrijk, Italië en Rusland.

Met name de Russen werden er slecht behandeld; ze werden stelselmatig vermoord, verhongerd of kwamen om door epidemieën. Van de ruim 30.000 omgekomen gevangenen in de kampen waren er zeker 26.000 Russische krijgsgevangenen.

Auteur Pieter Alberts is op zoek gegaan naar de geschiedenis van deze vijftien kampen langs de grens. Van de meeste kampen is nauwelijks nog iets terug te vinden op enkele begraafplaatsen en grafmonumenten na. Slechts oude foto’s en door gevangenen gemaakte tekeningen herinneren ons nog aan dat gruwelijke verleden. Hier en daar een vergeten, oud trafohuisje, een toegangspoort of een verdwaalde barak.

Uitgeverij Noordboek, ISBN: 90 3340 0541 7
Alleen nog verkrijgbaar bij Plantage boekhandel Vermeer in Emmen (0591-642088)

Koude voeten (Het relaas van een joodse scholier uit het Geuzenverzet)

Bill Minco

“Op de morgen van 7 februari 1941 werd Bill Minco, middelbaar scholier in Rotterdam, uit de klas gehaald en door de Grüne Polizei opgebracht. Enige tijd later, op 4 maart, werd Bill Minco tezamen met zeventien anderen in het Geuzenverzet ter door veroordeeld. Deze achttien verzetsstrijders zijn De achttien doden uit het beroemde boek van Jan Campert. Omdat hij minderjarig was, werd zijn straf omgezet in levenslange tuchthuisstraf. Daarmee begon voor hem een helse tocht langs Duitse tuchthuizen en concentratiekampen, waaruit hij op 30 april 1945 door de Amerikanen werd bevrijd.
In 1945 schreef Minco kort na zijn terugkeer zijn belevenissen en ervaringen op, die hier voor het eerst worden gepubliceerd. Minco vulde zijn manuscripten aan met een deel dat hij overdenkingen noemt: gedachten, beschouwingen, fragmenten, soms uit toespraken, soms uit lezingen voor scholieren.

Koude voeten leest als ‘een zelfverweer tegen de tijd’, zo karakteriseert Etty Mulder, voorzitter van de stichting Kunstenaarsverzet, het relaas in haar voorwoord”

‘Koude voeten is- het moet meteen gezegd – een van de indrukwekkendste en aangrijpendste egodocumenten in de Nederlandse oorlogsliteratuur’. Han van Gessel in De Volkskrant

‘ ….. een indrukwekkend document. De kracht zit in de eenvoud, een bijna genadeloos documentair versleg van vierenhalf jaar vernedering en lijden, opgeschreven zonder opsmuk of overdaad.‘ De Gooi en Eemlander

Uitgeverij SUN ISBN 90 6168 607 5
i.s.m. Stichting Kunstenaarsverzet 1942-1945

(Helaas niet meer verkrijgbaar)

De strijd om de Februaristaking

Annet Mooij

Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig. Dat deze woorden na de oorlog aan het wapen van Amsterdam zijn toegevoegd heeft de stad te danken aan de Februaristaking van 1941, een massaal protest van de Amsterdammers tegen de vervolging van hun joodse stadgenoten. Deze daad moest in de herinnering worden gekoesterd, maar binnen een paar tijd was de jaarlijkse herdenking de inzet geworden van een onverzoenlijke politieke strijd tussen de gemeente en de communisten. De verdeeldheid groeide in de jaren vijftig uit tot Amsterdams eigen Koude Oorlogje op het Jonas Daniël Meijerplein, waar de sfeer door de interne partijtwisten van de CPN nog verder werd verziekt.

Dit boek reconstrueert de toenemende politieke polarisatie, de ruzies en het moeizame proces van eenwording daarna. Maar ook nadat de politieke strijdbijl was begraven, bleef de erfenis van de Februaristaking omstreden. Wat voor de één een roemrijke verzetsdaad bleef, die oproept tot waakzaamheid tegen rassenwaan en vreemdelingenhaat, was voor de ander hooguit neen moedig gebaar, dat niet mag verhullen dat de deportatie van de joden nergens zo efficiënt en soepel is verlopen als in Nederland

Annet Mooij (1961) is een zelfstandig onderzoeker.
Zij schreef onder andere De polsslag van de stad, 350 jaar academische geneeskunde in Amsterdam en Geen paniek, Aids in Nederland

EUROPESE JODEN, 3e editie boek Raul Hilberg

Engelse titel: The Destruction of the European Jews. De derde en laatste versie van de driedelige studie over de rol van de Duitse bureaucratie bij de Holocaust is verschenen. Politicoloog Raul Hilberg heeft zijn magnum opus van ongeveer 3000 bladzijden tot aan zijn dood in augustus 2007 bijgewerkt. Citaat M. van Rossum: "Hilberg beschrijft het hele besluitingsproces in minutieus detail. Het voordeel van die detaillering is dat hij op overtuigende wijze duidelijk kan maken dat er nooit een groot plan is geweest, dat de plannen van de Duitsers zich stap voor stap ontwikkeld hebben." (Uitspraak 1986.) Uitg. Verbum. (Bericht NRC 9/5/8)

"Vrijgevochten"

Zaans verzet in nationaal perspectief (1940 - 1945). Auteur: Erik Schaap. Uitgeverij Noord-Holland. In de Zaanstreek is het verzet in de Tweede Wereldoorlog zeer vroeg en zeer actief geweest. Dit is na de oorlog weggezakt in de geschiedenis. Vrijgevochten is bedoeld om de verzetsstrijders van toen uit de vergetelheid te halen en aan de hand van hun verhalen de reikwijdte van het Zaanse verzet te tonen. Prijs € 19,50, ISBN 978 - 90 - 78381 - 24 - 2. Zie www.uitgeverij-noord-holland.nl. Boek verschenen in mei 2008.

"Oorlogsdagboek van Joseph Bukkens"

aangevuld met nieuwe gegevens uit speurtochten langs diverse plaatsen en archieven. Samenstelling: Adri Wijnen.
De auteur doet onderzoek naar het Englandspiel. Dit is een van de oorlogsgebeurtenissen die nog vele geheimen met zich draagt. Waarom wordt een (deel van een) archief pas in 2042 ontsloten?
Prijs € 15,00. ISBN 90 - 9015745 - X. Druk: elka, Tilburg. Zie www.englandspiel.eu, te bestellen bij adri@englandspiel.eu.
Boek verschenen in 2002.

"Los van de wereld"

Hoe de oorlog, het concentratiekamp en de dood het gezinsleven totaal blijvend beheersen. Autobiografisch.
Hella de Jonge, geboren Asser, beschrijft zeer meevoelbaar hoe ook haar jeugd en verder leven getekend werd door die oorlog. ISBN 90 - 5018 - 740 - 4. Uitgeverij Balans. Zie www.uitgeverijbalans.nl.

"Tussen de barakken ... Liefdesbrieven in Westerbork en Bergen-Belsen."

Autobiografisch. Jaap Polak en Ina Soep.
Geheime liefde, die in de kampen opbloeide. Uitspraak van Jaap Polak: dat is wat ik doe in mijn leven: ik spreek voor de anderen. Uitgeverij Verbum B.V. in Laren. Verschenen in 2006. Zie info@verbum.nl.

"De oorlogsvlag"

Auteur oud-verzetsman Jan van Weerden (verzetsnaam Wim van Buren). Eindredacteur Beatrice Jongkind. Uitgeverij Heijink te Hardenberg.
Een indrukwekkend document over gewapend verzet, sabotage en spionage in de Tweede Wereldoorlog, met als uitvalsbasis Noordoost-Overijssel en Zuid-Drenthe.
Verschenen in 2008.
Christelijk verzet. Prijs: € 19,95. ISBN: 9789081301718. www.oorlogsvlag.nl (Jan van Weerden, alias Wim van Buren).

"OOGGETUIGE"

De belevenissen van Ton Verstraaten van 1938 tot 1948.
 
In het boek "Ooggetuige" legden de broeders Jan (1950) en Peter (1960) Verstraaten de belevenissen van hun vader Anthonie (Ton) vast, die deze in verslagen heeft nagelaten.
Ton Verstraaten werd in 1917 geboren en na zijn overlijden in 2005 besloten zijn zoons de verslagen in boekvorm uit te brengen.
Anthonie Verstraaten vertrok in 1938 naar het toenmalige Nederlandsch-Indië, in dienst van de Borsumij aldaar. Op 8 december 1941 werd hij onder de wapenen geroepen. Na de capitulatie van het Koninklijk Nederlandsch Indische Leger (KNIL) op 8 maart 1942, was hij 3 1/2 jaar krijgsgevangene van de Japanners. Hij werd van Soerabaya naar Singapore verscheept en daarna naar het Japanse eiland Kioe Shoe, waar hij 28 maanden verbleef. Eind 1945 kwam Ton weer in Indië aan, in Balikpapan. Daarna werd hij als dienstplichtig soldaat opgeroepen om tijdens de Bersiap te vechten.   In 1948 keerde hij in Nederland terug.
NOOIT SPRAK TON OVER ZIJN ZWARE TIJD IN KRIJGSGEVANGENSCHAP.
In het boek zijn door Ton gemaakte tekeningen opgenomen.
Uitgave: Walburg Pers in Zutphen (oktober 2008.) ISBN: 978.90.5730.573.3. Prijs: € 24,95.
Website: www.ooggetuigeverstraaten.nl
(Bron: J. Verstraaten.)