Publicaties van leden

Publicaties van leden, deel 2

Begrijp je nu waarom ik niet huilde …?

Dramastuk in zeven bedrijven
Auteur: Feiko Postma

Feiko Postma werd in 1955 geboren als enig kind van een vader die drieënhalf jaar in kampen doorbracht, de langste periode in Buchenwald. Onze (vele) leden die opgroeiden in een vergelijkbare situatie moeten dit boek zeker lezen, het zal helaas een en al herkenning zijn.
Feiko voert een fictief en hard gesprek met zijn vader, die drie dagen uit de dood ‘terugkeert’ om met zijn zoon te praten. In dit gesprek maakt de zoon duidelijk hoe erg het zwijgen over de oorlog èn het afreageren van de vader op zijn zoon zijn leven getekend heeft. Zo ernstig dat de vroege dood van die vader als een verlossing kwam. De vader is zich dit totaal niet bewust geweest. De zoon deed het in de ogen van zijn vader nooit goed genoeg, moest volbrengen wat de vader niet had kunnen doen door die oorlog en werd gestraft als hij faalde. Hierdoor sloot de zoon zich in zichzelf op.
Het gesprek werkt bevrijdend en aan het einde kan de vader terugkeren naar waar hij vandaan kwam.
Intussen hebben wij een duidelijk beeld van het verleden gekregen. Want Feiko Postma heeft dingen zoveel mogelijk grondig uitgezocht, is ook naar de kampen geweest en heeft daar in de archieven gekeken.
Het boekje bevat maar 74 pagina’s, al is een kleine letter gebruikt, waardoor er toch een flinke inhoud is.

Gedichten van Gerrit Herman Kleisen

Auteur: Ger Kleisen

Ons lid Ger Kleisen schreef tussen 1985 en 2005 gedichten, waarvan zijn vrouw en zoon er 23 lieten bundelen. Ze gaan niet alleen over de oorlog en wat die tot gevolgen voor hem had, ook over andere persoonlijke zaken. Ze zijn van 4 regels tot ruim een pagina lengte. Maar zeker wat die eerste categorie betreft is er herkenning voor velen van ons. In één regeltje beschrijft hij zijn vader: eerlijk trots in wezen stil. Maar ook: zijn wil geschiedde. En dan dat vele verhuizen, zich bewust van de bagage van zijn verleden, die hij altijd meesjouwde. Het blijft een klus.

Uitgegeven in eigen beheer | 2016 | 29 genummerde pagina’s | Gebonden

Deze bundel is uitverkocht.

Fernandes, een vergeten Vlaardingse Geus

Auteur Siebe Idzinga

Foto Vinny Taylor: Siebe Idzinga met portret van Bram Fernandes

Een klein boekje van 44 pagina’s is het resultaat en het verslag van volhardend en succesvol speurwerk van Siebe Idzinga. Wat blijkt hieruit? Dat de in 1906 in Suriname geboren joodse Abraham Samuel Fernandes inderdaad lid was van het Geuzenverzet in de Tweede Wereldoorlog. Zo staat het in ‘De Doodenboeken’ in het Oranjehotel in Scheveningen. Hij overleed op 3 of 4 maart 1941 aan de gevolgen van marteling en rust nu op het Nederlands Ereveld Loenen. Een reden dat zijn naam en daden zolang in de vergetelheid zijn geweest kan zijn, dat zijn angstige weduwe met haar beide dochters Paula en Jetty direct nadat zij van zijn overlijden op de hoogte was gebracht, uit Vlaardingen is weggevlucht om er nimmer meer terug te keren. Bij het onderzoek vond de heer Idsinga ook tekenen dat zijzelf tevens bij het verzet betrokken was.
In verschillende documenten wordt vermeld, dat Fernandes bij het Geuzenverzet betrokken was. Zijn rol bij de Geuzen, de reden van zijn arrestatie en van de martelingen zijn vooralsnog niet bekend. Hij is, weliswaar zonder ‘proces’, negen dagen eerder om het leven gebracht dan de Geuzen die op 13 maart 1941 op de Waalsdorpervlakte zijn gefusilleerd. Fernandes was de eerste Vlaardinger en de eerste Vlaardingse Geus die door de Duitsers is vermoord. Bij de Geuzenherdenking dit jaar (2009) is hij eindelijk met name genoemd en heeft hij de eer gekregen die hem toekwam, in aanwezigheid van zijn dochters, Paula is lid van onze vereniging.

… zij waren achttien in getal. (Of eigenlijk toch negentien?) Zo luiden de laatste regels van dit heldere boekje, voorzien van talrijke foto’s van ondermeer documenten. U kunt het voor slechts € 2,50 kunt kopen in de Vlaardingsche boekhandels en bij Streekmuseum Jan Anderson, Kethelweg 50 te Vlaardingen, welk museum het boek uitgaf als nr. 12 in de serie ‘Van ’t Oft naar ’t Oofd’.

Niet bekend is of het boek nu nog verkrijgbaar is.

De spinvlieg

Auteur: Hugo Wapperom

Gefascineerd door ‘de oorlog van zijn ouders’ ging Hugo Wapperom in het verleden wroeten en na een aantal jaren kwam daar een boek uit voort. Zijn vader, Piet Wapperom, woonde in Den Haag. had een communistische achtergrond, zat actief in het verzet, nam deel aan gevaarlijke acties, werd door de Duitsers opgepakt en weer vrijgelaten. Na de oorlog, het communisme uit desillusie vaarwel gezegd, werd hij valselijk beschuldigd van verraad en zat hij enkele jaren gevangen om uiteindelijk vrijgelaten te worden. Over deze periode is weinig geschreven. Hugo doet dit o.a. aan de hand van authentieke brieven, die zijn ouders in die tijd aan elkaar schreven. Ook geeft hij zijn visie op het tot stand komen van WO2, wie en wat daarachter zat(en). Vanuit een vrij onbekende hoek laat hij zien hoe onze bevrijding plaatsvond, met ondermeer een onbekende blik op de rol van prins Bernhard. Verder vertelt hij hoe er vlak na de oorlog nieuwe regeringen tot stand kwamen en hoe die niet de door sommigen zo gewenste ‘vernieuwing’ brachten.

Pag. 302: ‘Altijd is de werkelijkheid in beweging, zoals het water van de rivier, zei pa me in zijn jonge jaren, pratend over de oorlog. De werkelijkheid is wat ze in jouw hoofd is, ze is anders dan in het hoofd van een ander. Ze is deel van een stroom waarvan alle hoofden deel zijn, ze is vlottend. In zekere zin is ze dus wat jij wilt dat ze op een bepaald moment voor jou is.’

De ruimte ontbreekt hier om het boek goed samen te vatten. Maar dit boek spreekt voor zichzelf, geeft een aanvulling op wat wij menen te weten en zet die mening deels op losse schroeven. Neem er de tijd voor, het is de moeite waard.
Hugo Wapperom is nog niet zo lang lid van de KvV, hij ontdekte het bestaan van onze vereniging door een artikeltje in een huis-aan-huisblad. Hij woont en werkt in Den Haag.

Sterke wortels

Opmaak, vormgeving en inhoud: Carla van den Hout

Het boek bevat vele brieven, documenten, gedichten en foto’s in zwart-wit en kleur. Dan nog bijlagen, een illustratieverantwoording, bronnen, literatuur, een personenregister en een zaakregister. Het boek bevat op pag. 184 een hele pagina over onze vereniging, de KvV.

Beide ouders in het verzet èn je grootvader en een tante. Al werd ons lid Carla van den Hout na de oorlog geboren, het heeft zeker een stempel gelegd op haar leven. Haar vader overleefde 4 ½ jaar kampen en bewaarde alle papieren die met zijn verzetsverhaal te maken hadden. Beide ouders hielden dagboeken bij. Carla maakte er een boek van, ook om haar ouders en grootvader, die in Duitsland omkwam, te eren. Een bijzonder verhaal dat feitelijk te onbekend is gebleven, ook in de geschiedschrijving en dat begint met het in 1940 in bezet Nederland aankomen van agent Lodo van Hamel. Zijn opdracht was ergens een zender te installeren en zo contact met Londen tot stand te brengen. Niemand durfde het aan tot hij bij oud-adjudant Jo(hannes) Allers in Den Haag terecht kwam. Vanuit diens huis werden berichten naar Londen gezonden, al gauw door zijn aanstaande schoonzoon Jan van den Hout. Dochter Emmy Allers hield de wacht.

Van Hamel zou teruggaan naar Engeland. Dat mislukte vanwege een dikke grondmist. Het motorengeronk had de Nederlandse rijksveldwacht gealarmeerd en die arresteerde de kleine groep. Doordat zich in de bagage van Van Hamel een brief bevond van Emmy Allers aan haar zuster in Indië, kregen de Duitsers een adres in handen en kon de SD 10 dagen later Jo Allers, zijn dochters Emmy en Ida en Jan van den Hout arresteren. Zij werden naar het Oranjehotel gebracht.
Gedegen werk heeft Carla verricht, in de jaren van onderzoek en tijdens het schrijven van dit boek. En dat voor iemand die zegt geen schrijfster en geen geschiedkundige te zijn! Carla’s zoektocht naar de feiten hebben onze leden door de jaren heen in onze Nieuwsbrief kunnen volgen, als zij goed hebben gelezen. De redactie is van harte bereid belangstellenden het interview uit 2012 met Emmy Allers toe te zenden. Mailt u hiertoe naar nieuwsbrief@verzetskinderen.nl of naar het secretariaat.

Jacoba van Tongeren

en de onbekende verzetshelden van Groep 2000
Auteur: Paul van Tongeren
Co-auteur Trudy Admiraal

“Zeventig jaar heb ik mij niet met mijn verleden en jeugd willen bezighouden, nu wel.” Na tot dan toe niets met de Tweede Wereldoorlog te maken willen hebben, besluit de schrijver in 2013 zich ter wille van zijn eigen nazaten in zijn verleden te verdiepen. Paul ging naar het NIOD (Nederlands Instituut voor Oorlogs Documentatie) om te kijken wat dit instituut had over zijn vader en grootvader. De laatste, die Grootmeester van de Vrijmetselarij was, was in 1941 afgevoerd naar Sachsenhausen en daar omgekomen. Verder zocht hij naar informatie over zijn tante Jacoba, die een verzetsgroep had geleid. Mede door een gesprek met Marjan Schwegman, directeur van het NIOD, die hem duidelijk maakt hoe uniek de positie van zijn tante was geweest en hoe onderbelicht de rol van vrouwen in het verzet nog steeds is, besluit hij de memoires van zijn tante wereldkundig te maken. Jacoba’s vader, oud-militair, hamerde op de noodzaak een methode /code te ontwikkelen die absolute veiligheid gaf aan de leden van de groep. Alle leden van de groep èn de naar schatting 4.500 onderduikers die werden geholpen, werden nooit bij naam genoemd, maar hadden alleen een nummer voor naam en adres. Dit was uniek. De code is, zelfs toen de Duitsers de codesleutel bemachtigden, nooit gebroken. Jacoba werd ook wel ‘de bonnenkoningin’ genoemd, naar het door haar zelf gemaakte vest, waarin zij 5.000 voedselbonnen kon vervoeren. Niet alleen het verhaal is belangrijk, maar ook het feit dat dit alles door een hoofdpersoon zelf is vastgelegd maakt het zo uniek. Zij doet dat op haar eigen integere manier.

Het boek is prachtig uitgegeven, op glanspapier met tal van zowel zwart-wit als gekleurde illustraties en foto’s. Wel als paperback, om het betaalbaar te houden.

Uitgeverij Aspekt | ISBN 9789461534835 | 510 pagina’s | Paperback | 1e druk maart 2015, 7e herziene druk 2022 | Prijs € 27,95 via de uitgeverij, tel. 0346-353895 of mail info@uitgeverijaspekt.nl.
In de 7e druk zijn o.a. veel nieuwe gegevens toegevoegd van leden van Groep 2000.

Let op!: voor leden KvV € 23,95, via de auteur zelf te bestellen via mail paulvtongeren@gmail.com en vermelden dat u lid bent. Uiteraard ook via de boekhandel te bestellen.

In verzet

dichtbundel
Auteur: Anneke Buys

De 54 gedichten zijn al in 1984 geschreven, maar nu pas uitgegeven. Anneke rangschikte ze in drie delen: eerst komen haar ‘Familieportretten 1940 – 1945’, dan enkele verzen ‘Van verleden naar heden’ en tenslotte een groot aantal onder de categorie ‘Nu nog’.

Op het omslag staat een zwart-wit potloodtekening van Henk van der Voort, die duidelijk geïnspireerd lijkt te zijn door de inhoud. Sommige mensen vatten de afbeelding op als tralies waar tussendoor de vrijheid gloort. Uw redacteur dacht aan lichte en donkere wegen op het levenspad.
En dat is zeker waar Anneke over schrijft, ik denk dat wij deze bundel allemaal moeten lezen, zo herkenbaar is de inhoud. Met nadruk voor de net na de oorlog geborenen, zoals Anneke zelf.

Al het werk van Anneke Buys is in eigen beheer uitgegeven. Van haar eerdere bundel ‘Droomwereld’ is nog een aantal exemplaren te koop. De bundel gaat over kinderjaren en over de liefde.

Uitgegeven in eigen beheer | excl. verzendkosten € 7,00, incl. €14,- over te maken op NL66ASNB0709030592 ten name van A. Schouten-Buijs in Apeldoorn | Bestellen via k.schouten21@upcmail.nl

Op zoek naar de Tweede Compagnie

Een zoektocht naar de verzetsverhalen uit de Tweede Wereldoorlog van de Tweede Compagnie van de Binnenlandse Strijdkrachten van Den Haag
Auteur: Wim Mertens

Aan de hand van de foto die op het omslag van dit boek staat en een boekje met erin namen, verjaardagen, en adressen van verzetsleden, dat Wim en Mieke Mertens-Zuurveld vonden na het overlijden van Mieke’s moeder Threes Mulder is in 2014 dit boek ontstaan. Het betrof leden van de Binnenlandse Strijdkrachten. De nadruk ligt op het jaar 1945, de tijd dat de BS actief waren. Achterin het boek een bescheiden gedeelte over het persoonlijk leven van Threes. En, wat het boek voor velen zeer waardevol zal maken als naslagwerk: achterin een weergave van de bronnen waarvan gebruikt gemaakt is, inbegrepen telefoongesprekken, met vermelding van pagina. Dan een trefwoordenregister van adressen die in het boek voorkomen en hetzelfde van namen.

Mocht u antwoord hebben op vragen die Wim in het boek stelt, mailt u dan met Wim zelf, zijn e-mailadres staat voorin het boek: wim.mertens.nl@gmail.com. Hij stelt dat zeker op prijs. En sinds de verschijning is dit al zo vaak gebeurd dat het leidde tot een 4^e, gewijzigde en aangevulde druk van 238 pagina’s in 2026. Er staan gegevens van ruim 80 door hen nieuw gevonden leden van de BS in. Als u het boek aanschaft let u er dan vooral op dat u de vierde druk krijgt! Dat staat dan op het omslag.

Uitgegeven in eigen beheer | ISBN 9789463420228 | hardcover | geïllustreerd | prijs € 35,00

Tragedies to remember

Auteur: Edjo Frank

‘Tragedies to remember’ is de naam van één gedichtenproject over de Holocaust. Het is ontwikkeld en geschreven door ons lid Edjo Frank (1949), zoon van Joodse ouders, die tijdens de oorlog onderdoken en actief waren rond de illegale verzetskrant Het Parool. Het project is een eerbetoon aan de vele familieleden, die werden omgebracht en aan het Joodse volk in het algemeen.
Tragedies to remember bestaat uit een bundel met korte Joodse gedichten in het Nederlands en een gedichtenbundel in het Engels, elk is 44 blz. lang. De bundels zitten in een cassette en zijn geïllustreerd door speciaal voor dit project gemaakte linosneden door de Dordtse kunstenares Diana van Hal. Aan dit project is een nu reizende expositie gekoppeld met zowel de gedichten als de litho’s en authentiek (foto)materiaal. Bij de presentatie van het project in Dordrecht op 2 oktober 2011 was de multimediale expositie te bezichtigen en twee filmpjes, een over de tentoonstelling zelf en een waarop uit de gedichten wordt voorgelezen, zijn te zien via www.tragedies2remember.com

De cassette met de 2 gedichtenbundels, die Edjo Frank zelf noemt: kleine Joodse gedichten over wanhoop en hoop, is o.a. te koop via de webshop van de uitgeverij: www.insperience-uitgeverij.nl | ISBN 978-90-81705-71-4 | prijs € 18,95

Door de vrijheid geroepen

Auteur: Ben Verduijn

Door de vrijheid geroepen is geschreven door ons lid Ben Verduijn. Het boek geeft negen indringende portretten van Edese verzetsstrijders, die tijdens de Tweede Wereldoorlog hun leven hebben gegeven voor de vrede. Ben Verduijn vertelt hun levensverhaal op basis van interviews met nabestaanden. Deze mensen krijgen zo een gezicht. En met hen allen die hun leven voor de vrede gegeven hebben en van wie vaak alleen maar een naam, geboorte en sterfdatum genoteerd staan.

Ben Verduijn is bekend als schrijver en dichter en was redacteur van een genealogische familieperiodiek. Persoonlijk nauw betrokken bij de mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog hun leven ten dienste van de vrijheid hebben gegeven, nam hij de taak op zich enkele van hun levens te onderzoeken en beschrijven. Zijn eigen vader werd in maart 1945 in Loosdrecht gefusilleerd, als vergelding.

Kind van de oorlog

Auteur: Antoon Hout

Van een soldatenbarak in Ambarawa (Java) tot een villa aan de Franse kust, ondanks en dankzij de oorlog, een wiskundeknobbel, een ‘Wammes Waggel’-syndroom, Centrum ’45, de PUR en al 50 jaar een vrouw bij wie de juiste woorden uit haar mond rollen, zoals hij zegt: Antoon Hout schreef zijn memoires met haast ontstellende eerlijkheid. Op zijn 35e studeerde hij na vele omzwervingen af, maar elke baan in zijn carrière liep uiteindelijk stuk op zijn sociaal onvermogen, waar ook de therapie die hij uiteindelijk kreeg hem niet vanaf hielp. Hij werd na lange strijd erkend als oorlogsslachtoffer en kon zich toen wijden aan zijn onderzoekingen als natuurfilosoof. Zijn werkend leven bracht hem terug in Indonesië en weer naar Nederland, tot hij uiteindelijk rust vond in Frankrijk.

Een indringend historisch document is dit boek, met achterin een reeks kopieën van documenten, brieven en foto’s met uitleg. Zeer duidelijk komt hieruit naar voren hoe de schrijver zijn oorlogstrauma ervaart en de moeizame weg tot erkenning door de PUR. Antoon Hout was tot zijn overlijden lid van onze vereniging.

Uit de recensie van Elsbeth Etty voor NRC/Handelsblad:
“Iets soortgelijks beschrijft biochemicus Antoon Hout (1930) in Kind van de oorlog, een wrange autobiografie van een in Indië geboren zoon van een KNIL-militair, die in 1942 als verzetsman in Haarlem werd opgepakt en in Dachau het leven liet.’ ‘Bij Hout werkte de verdringing als overlevingsstrategie niet. Hij werd ruim 35 jaar na de oorlog door de Stichting ’40-’45 voor honderd procent invalide verklaard. Die invaliditeit bestond uit een vorm van gevoelloosheid waardoor hij nooit ‘normaal’ kon functioneren. Hij hield er na jaren van diepe ellende een goed pensioen aan over. Blij is hij daar niet mee. Liever had hij een ‘gewoon leven’ gehad.”

Het boek is via internet te koop bij de uitgever, maar via de KvV zijn enkele honderden exemplaren voor een zeer gereduceerde prijs te verkrijgen. De opbrengst zal geheel naar onze vereniging gaan, zo besloten de nabestaanden van Antoon Hout, die helaas in april 2010 overleed.

Uitgeverij Aspekt B.V. | U kunt bestellen via info@verzetskinderen.nl | Prijs via de KvV is € 7,50 voor leden en € 10,00 voor niet-leden

Morgendauw

Auteur: Ab Goubitz

Hierin vertelt Ab vlotweg over zijn jeugd, zijn familie, het overlijden van zijn vader in april 1945 bij concentratiekamp Pölitz, hoe het verderging met het gezin en hoe hij als volwassene uiteindelijk naar Nieuw Zeeland verhuisde. Over zijn ervaringen daar en zijn kijk op dat land. En verder bespreekt hij zijn jarenlange strijd om erkenning door de Pensioen- en Uitkeringsraad in Nederland en over alle fouten die door deze instantie gemaakt zijn. Een prettig leesbaar boek.

uitgeverij Van Warven | ISBN 978 90 806146 3 5 | 2004 | 106 pagina’s

Het boek is uitsluitend te bestellen bij het secretariaat van de KvV via info@verzetskinderen.nl
Het boek kost Euro 7,50 voor leden en Euro 10,00 voor niet-leden. Dit bedrag komt geheel ten goede aan de KvV.

Oorlogsverslag van een zestienjarig joods meisje

van het KvV-lid Fia Polak (1929-2012)

Fia was 14 jaar toen zij in Auschwitz-Birkenau terechtkwam. Na haar terugkomst in Nederland maakte zij een verslag over haar ervaringen en observaties. Aan het kampverslag gaat het verhaal van haar jeugd vooraf, die deels vóór de oorlog speelde. Aan de 2e druk is een epiloog toegevoegd waarin Fia o.a. beschrijft hoe haar kamptijd haar verdere leven heeft beïnvloed. Citaat: “Ik voelde mij jaren ouder. Was ik dat die een week geleden kind was in Nederland?”

Uitgeverij Kolenoe | ISBN nummer 90 802526 11 | 1996 | paperback met foto’s |128 pag

Helaas uitverkocht! Probeert u het via internetwinkels als Bol.com of sites als Marktplaats.

Verborgen dagboek 1941 – 1945

Samenstelling en redactie het KvV-lid Machleen Batelaan

Dit boek draait om het letterlijk weergegeven dagboek van haar moeder Rie Batelaan-van den Berg. De familie Batelaan in Leidschendam, zelf reeds met een gezin van 7 kinderen, nam in 1942 een jong joods echtpaar en 2 volwassen familieleden van hen in huis, alwaar tijdens de oorlog 2 kinderen werden geboren. Zij bleven er veilig tot aan de bevrijding. Tot op de dag van vandaag hebben zij contact en beschouwen de families elkaar als familie.
Rabbijn Avraham Soetendorp schreef een nawoord.

Veldwachter in bezettingstijd

Fries verzet bij politie, gevangenis en belasting 1940 – 1945

Auteur: Tiny de Jong

Pas toen ze 85 was begon de moeder van ons lid Tiny de Jong over de oorlog te praten en dat deed ze twee jaar lang. Tiny is toen de geschiedenis van haar familie gaan reconstrueren. Van beide kanten zat men in het verzet in Friesland. Moeder Hinke Miedema werkte bij de Belastingdienst (groep Evenhuis) en hielp o.a. bij de Joodse onderduik. Vader Jan de Jong werkte bij Machinefabriek Hermes. En hielp later o.a. bij de organisatie van de beroemde Overval. Tiny vertelt uitgebreid met ook het noemen van veel namen en datums over het (laten) onderduiken van Joden en werkweigeraars. Tiny stelt voorts dat tijdens en na de oorlog de politie ten onrechte eenzijdig negatief werd beoordeeld. Zij illustreert dat met veel feiten en namen. Ook de bevrijding wordt uitgebreid besproken en de chaotische tijd kort na de oorlog. Tiny de Jong beperkt zich zeker niet alleen tot de rol en de belevenissen van haar familieleden, het is een uitgebreide, gedegen weergave van veel wat er in het verzet in Friesland gebeurd is, voor zover uw redacteur het kan beoordelen. Er is een nawoord, namenlijst, verklaring van afkortingen, noten en bronnen.